Серіктестер

                                                                                                                    

                                                                                         

 

 

Азаматтардың қауіпсіздігі мен құқықтық тәртіптің сақталуы бүкіл қоғамды толғандырады. Бұл мүддені құқыққорғау органдарымен қатар жергілікті билік органдары да, тұрғындардың өздері де көздейді. Өкінішке орай, біздің қоғамда бұл мәселені шешу тек қана құқыққорғау органдары қызметкерлерінің міндеті деген біржақты пікір қалыптасқан. Қылмыстық ахуалды жақсартудың жанжақтылығын ескере отырып, бұл жерде азаматтық қауымдастықтың өзара бірлескен жұмысы қажет дегенге тоқталамыз. Бүгінгі Көкпекті аудандық ІІБ бастығы Сейілханов Ерлан Әділғазыұлымен болған әңгіме осы жайында

-Ауданда бірінші тоқсанның қорытындысы бойынша қылмыс пен құқық бұзушылықтың төмендегені байқалады.  Мұны негізгі көрсеткіштерден көруге болады. Атап айтсақ, ауыр дәрежедегі қылмыс үштен нөлге дейін, бұзақылық тоғыздан екіге дейін төмендеген. Ал қылмысты ашу 100 %-ды құрады. Мұның барлығы полицияның кешенді күші жұмысының нәтижесі. Жекелеген қылмыс түрлерінің артуы байқалады. Ол жекенің мүлкін ұрлау бойынша. Бұл қылмыстардың жасалу жолдарын сараптауда қылмыс көп жағдайда жәбірленуші мен тонаушының бірге спирттік ішімдік ішкенінен кейін болады. Бұл арада учаскелік полиция қызметкерлерінің  де қылмыстың алдын алу бойыша жұмыстарының жетімсіздігі бар. Ал барлығының түпкілікті себебі біздің қоғамда, қоғам субъектілерінің алкогольдік ішімдікті еркін тұтынуында жатыр. Оған спирттік ішімдіктерді тәуліктің кез келген мезгілінде еркін сату, демалыстың ұйымдастырылмауы, жасырын жұмыссыздық, ең бастысы – қоғамдық ұйымдар мен айналадағы адамдардың немқұрайлылығы ықпал етеді. Ресми дерек бойынша ауданда 256 адам маскүнем ретінде есепте тұрады. Ал спирттік ішімдік ішкеннен соң ұрлық жасағандар бұл тізімде жоқ. Демек, олар біздің қатарымыздағы заң талаптарын бұлжытпай орындап жүрген қарапайым адамдар. Ал олар істейтін жұмыстары жоқ болғандықтан жиналып алып, ішімдік ішумен айналысады. Қазір учаскелік инспекторлар бұл ортамен жұмысты бастады. Бұл жұмысқа ауылдық округ әкімдері аппаратының қызметкерлері, ауданның ардагерлер мен әйелдер кеңестері, жастар ұйымдары қатысса, тиімдірек болады.                                

Ұрлықтардың жасалу себептері туралы айта келе, біздің азаматтар және бизнес иелері өз мүліктерінің қауіпсіздігіне аса мән бере бермейді, бұл қылмыстың жасалуына қолайлы жағдай туғызады. Үйдің есігін бекітпей шығып кету, аулада заттарды қалдыру, түнгі уақытта дүкен айналасын жарықтандырмау, терезелеріне тор орнатпау – қылмыс жасауға негіз болатын таныс жағдай. Қазір біздің қызметкерлер  шағын және орта бизнес субъектілері иелерімен дербес дабыл жүйесін орнату бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізіп жатыр. Кәсіпкерлер ұсыныстарды қызыға қабылдап, түсіністік танытып, өздерінің мүліктерінің қауіпсіздігі шараларын жасап   отырғандары қуантады.      

Малдың жайылымға шыққаны жаңа, ал мал ұрлығы бойынша қылмыс бірден жетіге дейін артты.  Оның ішінде үш бірдей оқиға тірек елді мекен Көкжайықта орын алған. «Елiмай»  ЖШС жұмысшысы өзі бағып жүрген малды екі рет ұрлаған. Қылмысты сараптай келе, біз заң бұзушылардың бұрын сотталмағанын, профилактикалық есепте тұрмағанын байқаймыз. Себеп-салдарын қоғамнан, өздері жұмыс істейтін ортадан, отбасынан іздеу керек. Бұл орайда полиция қызметкерлері, жұмыс берушілер, ауылдық округ әкімі аппараты қызметкерлері, қоғамдық ұйымдар бірлесіп жұмыс істегендері абзал. Мал ұрлығына жайылымның дұрыс  ұйымдастырылмауы, содан барып малдардың қараусыз жүрулері себеп болады. Аудан әкімі бұл мәселеге қатысты тапсырма да берген, бірақ  мәселе барлық ауылда бірдей шешіле қойған жоқ. Ендеше, қылмыс жасауға жол ашық деген сөз.            

-Ерлан Әділғазыұлы, соңғы кездері аудан сіздердің салаларыңыз бойынша рейтингтік көрсеткіштен соңғы орындардан көрініп жүр, бұл неге байланысты? Мүмкін, бізде шынында да қылмыстық ахуал тым нашар шығар?      

-Аудандағы қылмыстық жағдай тұрақты, ешқандай ушығу жоқ. Бұл жайында сандық көрсеткіштерден де көруге болады. Мысалы, өткен жылмен салыстырғанда бірінші тоқсанның көрсеткіштері бойынша тонау саны екі есеге азайды, қылмыстық дәрежесі төмен қылмыс 11-ден 9-ға дейін азайды, бопсалау мен кісі өлімі тіркелген жоқ. Рейтингтік көрсеткіштер төмендігін сол көрсеткіштерді есептеу әдісінен іздеу керек сияқты. Мен бірнеше мысал келтірейін. Біздің ауданда         31 600 тұрғын бар, бірінші тоқсанда 44 қылмыс тіркелген, ал атын атамай–ақ қоялық, басқа бір ауданда бізден екі есе артық 72200 тұрғын тұрады, тіркелген қылмыс та   6 есе артық – 260. Тағы бір ауданда    55 000 адам тұрады (бізден 1,7 есе артық),  қылмыс саны -178 (бізден 4 есе көп). Дейтұрғанмен, бұл аудандар рейтингтік  көрсеткіште жоғары орын алып отырады. Мұны қалай түсіндіруге болатынын білмеймін, бірақ көрсеткіштерді есептеуде нақты көрсеткіштерді бұрмалайтын бір кемістік бар. Сондықтан, рейтингтік көрсеткіштер нақты ақпарат бермейді. Қылмыстық ахуалдың нақты ақпаратын барлық қылмысты тіркеу ғана береді. Бұл қылмыс болған орынға уақытында барып, жұмысты жедел атқаруға мүмкіндік береді. Нақты сандар аудандағы тұрақтылықты көрсетеді, бізде қазір бірден құлдырау мен өрлеу жоқ. 

Біз өз жұмысымызда алдын алу жұмыстарына көңіл бөліп отырмыз, әсіресе, «тәуекел» топтарының арасындағы мұндай жұмыс қажет. Есепте тұратын тұлғаларды түнде тексеруді жолға қойдық. Бұл өз нәтижесін беріп отыр. Егер өткен жылы бұрын сотталғандар 8 қылмыс жасаса, биыл сол мерзіммен салыстырғанда 2-ақ қылмыс тіркелген. Қазіргі күні қылмыстарды міндетті түрде тіркеу қатаң талап етіледі. Бұл қылмыстық ахуалдың нақты бейнесін береді, сондықтан да біздің ауданда ол тұрақты деу керек. Құқықтық тәртіп пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету – АІІБ қызметкерлерінің алғышартты міндеті, бірақ бұл жұмысты тек өз күшімізбен атқарамыз деуге болмас. Біз әрқашанда азаматтық қоғамға арқа сүйейміз, олардың қолдауларын  күтеміз.          

 Надежда  ШАРОВА

Аудан әкімі дербес бөлім-дер мен ауылдық округ әкім-дерінің жұмысын осылайша сипаттады. Бұл тақырып аппараттық кеңесте де, жұмыс сапары барысында да осылай тұжырымдалды.  

Бүгінгі күннің басты тақырыбы ҰБТ тапсыруға даярлық болып отыр. Бірнеше ауылдық округтің әкімі мен мектеп директорларын тыңдай келе, Дүйсенғазы Мағауяұлы Самар және Тассай ауылдық округтері әкімдерінің және М.Әуезов атындағы мектеп директорының жұмыстарын төмен деңгейде екенін атап көрсетті. Нәтижелерді сараптай келе, аудан әкімі мұғалімдер арасында бәсекелестік орта қалыптастыру қажет. Бұл бір күннің немесе жылдың жұмысы емес деп айтты. – Бұл кешенді, әр тұлғаға дербес қарайтын мақсатты жұмыс, оған ата-аналардың да мүдделі болғаны, түлектердің жауапкершілігі қажет. Сонда ҰБТ нәтижелері оңды өзгеріс береді, - деп түйіндеді аудан басшысы. 

Дүйсенғазы Мағауяұлы ауылдық округ әкімдерінің, жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің, жұмыспен қамту орталығының басшылары алдында бюджет қаражатын тиімді пайдалану және басқару міндеттерін қойды. Оның нақты құрылған жұ-мыс орындары, салықтық түсімдер көлемі мен «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020» бағдарламасының екінші бағыты бойынша несие алған  кәсіпкерлерді тіркеу туралы сауалы жауапсыз қалды. Мұндай жағдайдың орын алу себебі – бастапқыда жіберілген қателер болып табылады. Бизнес жобаларға жүргізілетін экономикалық сараптамалардың әлсіздігі, оларды жүзеге асы-руға бақылау жасауда  сала қызметкерлерінің жұмысындағы кемшін тұстар мен жаңылысу осылардан құралады.      

Преображенка ауылындағы жекеменшік ба-лабақша салу мәселесінің тежелуіне басты себеп – жеделдік пен мәселені шешуге кешенді көзқарастың аздығы болып отыр. 

Ауданды аралау барысында аудан әкімі облыс әкімінің түрлі мәселелер бойынша  берген тапсырмаларының орындалуымен, бірқатар ин-новациялық жобалардың жүзеге асу барысымен  танысты. Аудан басшысы «Кузьмич» ЖШС, «Мәмбет», «Дмитрий», «Елдар» ШҚ өндірістік базаларында,  «Миролюбовка балық тұқымын өсіру шаруашылығы» ЖШС-де болды. Сонымен қатар, шағын бизнес нысандарын аралады.

Аудан әкімі аудандық ауылшаруашылығы мен ветеринария, кәсіпкерлік бөлімдері, Жұмыспен қамту орталығы мамандарының жұмысын сынға алды. Бір ай көлемінде ауылшаруашылығы бөлімі «Кузьмич» ЖШС мен «Миролюбовка балық тұқымын өсіру шаруашылығы» ЖШС-де  балық ресурстарын және су жануарларын жасанды жолмен көбейту мен өндірісті культивациялау жобалары толықтай зерттемеген. Ал бұл инновациялық жобалар біздің  ауданға тиесілі жағалау Зайсан, Бұқтырма су қоймасы, Ертіс бойында 248 километрді алып жатқанын ескерсек, өте тиімді.  - Бұл жобалар жүзеге асатын болса, болашақта ол аквамәдени жағынан дамып, ішкі нарықты бекіре тұқымдас балықпен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Ал, балық шаруашылықтары және табиғатты пайдаланушыларды балық ұрықтарымен қарық қылады, - деп атап көрсетті Дүйсенғазы Мағауяұлы. Сонымен бірге, ашылатын жаңа жұмыс орындары мен салық түсімдері де маңыздырақ болып отыр. Алайда, аудандық ауылшаруашылық бөлімі шенеуніктерінің инновациялық жобаларды қолдау мен әдістемелік көмек беруге уақыттары жетіспейді. Жобалар болашақта Құлынжон және Миролюбовка ауылдық округтері экономикасының тұрақты дамуына ықпал ететінін ескермей отыр.   

Ауылшаруашылығы бөлімінің тарапы «Мәм-бет» шаруа қожалығының өнімді өңдеу инно-вациялық жобасының жүзеге асу жағдайы мен аудандағы уақытша тұрақтандыру қорын құруды ұйымдастыру мәселесін жете назарға алмай отыр.  

Аграрлық-техникалық колледжде аудан әкімі облыс әкімінің оқушыларды балмен, сүтпен қамтамасыз ету тапсырмасының орындалу барысын қадағалады. Колледж директоры Н.Исеновпен дуальдік оқытудың оңды жақтарын және «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020» бағдарламасы бойынша оқыту тапсырыстарын орналастырудағы туындайтын мәселелерді талқылады. 

Аудандық уақытша тұрақтандыру қоры мен шаруа қожалықтарының өнімдерін сату пунктіне барғанда аудан әкімі ауылдық округ әкімдері мен кәсіпкерлік бөлімінен базарды сапалы, нарық бағасынан арзан өніммен толықтыру жұмысын жандандыруды талап етті. Өкінішке орай, аудан әкімінің бұл тапсырмасын орындауға да  жоғарыда аталған мамандардың «қолы тимей жүр».     

Аудан әкімі мен «Елдар» шаруа қожалығының басшысы Ербол Шәкеровтың арасында асыл тұқымды мал басын көбейту және ауыл-шаруашылығы өнімдерін өңдеу бойынша келелі әңгіме өрбіді. Бұл шаруашылықта заманауи іскер адамның қолтаңбасы білінеді. Экономикалық сараптама, шығатын шығын мен кіріс бойынша нақты есептеулер, жаңашылдық пен креативтік көзқарас туындаған мәселелерді жедел шешіп, шаруашылықты кешенді түрде жан-жақты дамытуға мүмкіндік береді. Қазір қырық бас жылқыға қора салынып жатыр. Сондай-ақ, қымызды даярлап, арнайы ыдыстарға құю желісін іске қосу көзделіп отыр. Бұл қосымша тағы 15 жұмыс орнын ашады, салық көзі пайда болады. Біздің аудандағы ұзақ мерзімдік болашағы бар кластердің дамуы деген сөз.    

Біздің кейбір шенеуніктерге осындай кәсіп-керлер мен шаруашылық басшыларынан тиімді басқару мен озық әдіс-тәсілді пайдалануды, туындаған мәселелерді оңтайлы шеше білуді, алға мақсатты және ұзақ мерзімдік, пайдасы бар жобалар жасай білуді үйрену керек шығар.   

Надежда ШАРОВА

Елбасының «Судья - халықтың айрықша таза әрі кіршіксіз ары» деп соттарға баға беруі, оның судьяларға сенім артуын көрсетумен қатар, оларға үлкен жауапкершілік жүктейді. Бұл жауапкершілікті түсініп, сенімді ақтау судья үшін зор міндет. Осы орайда, жақында Көкпекті аудандық сотының төрағасы Ахметкәрім Алдиевпен жолығудың сәті түсіп, «Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 67 бабын қолдана отырып, қылмыстық жауапкершіліктен босатудың жолдары» тақырыбында сөз өрбіткен едік.

-Ахметкәрім Базарбекұлы, адам қандай жағдайларда қылмыстық жауапкершіліктен босатылуы мүмкін?  

-Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінде қылмыстық жауапкершіліктен босатудың мынадай түрлері қарастырылған. Шын өкінуіне байланысты қылмыстық жауапкершіліктен босату Қазақстан Респуликасының Қылмыстық кодексінің 67 бабын қолдану арқылы адам мынадай шартпен шын өкінуіне байланысты қылмыстық жауапкершіліктен босатылуы мүмкін: кішігірім немесе орташа ауырлықтағы қылмыс жасау, келтірілген зиянды өтеу, қылмысты ашуға белсенді түрде көмектесу.

Қажетті қорғану шегінен асқан кезде қылмыстық жауапкершіліктен босату Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 67 бабын қолдану арқылы жүзеге асады. Қажетті қорғану - бұл адамның коғамға пайдалы әрекеті. Алайда, қажетті қорғанудың шегінен асып кетуі қылмыс деп танылады, өйткені, нәтижесінде адамды өмірінен заңсыз айыруға, сондай-ақ оның денсаулығына ауыр зардап келтіруге жол берілуі мүмкін.

Жәбірленушімен татуласуына байланысты қылмыстық жауапкершіліктен босату да бар. Мұндай босатуға егер айыпты адам:

-бірінші рет қылмыс жасаса;

-жасалған қылмыс кішігірім немесе орташа ауыр санатқа жатқызылса ;

 -жәбірленушімен татуласса, ол жәбірленушінің тиісті іс жүргізу нысанында айыпты адамға деген талабынан бас тартуынан көрінеді ;

-жәбірленушіге келтірілген зиянның есесін толтырған жағдайда жол берілуі мүмкін.

Ескіру мерзімінің өтуіне байланысты қылмыстық жауапкершіліктен босату. Қазақстан Респуликасының Қылмыстық кодексінің 77 бабын қолдану арқылы. Қылмыстық жауапқа тартудың ескіру мерзімі деп қылмыс жасаған күннен бастап, сот үкімі заңды күшіне енген кезге дейінгі мерзімді айтады, содан кейін заңда көзделген шартты жағдайларда қылмыстық жауапкершілік жоққа шығарылады. Мұндай босату қылмыс жасалған күннен бастап мынадай мерзімдер өткен жағдайда жүзеге асады:

-кішігірім қылмыс жасалғаннан кейін екі жыл;

 -орташа ауырлықтағы қылмыс жасалғаннан кейін бес жыл;

-ауыр қылмыс жасалғаннан кейін он жыл;

-аса ауыр қылмыс жасалғаннан кейін он бес жыл. Ескіру мерзімі қылмыс жасалған күннен бастап сот үкімінің заңды күшіне енген сәтіне дейін есептеледі.

-Cот төрелігін жүргізуде Қазақстан Республикасының  қылмыстық кодексінің 67 бабын қолдану туралы оқырмандарға мәлімет берсеңіз?

-Тараптарды татуластыру институтын дұрыс қолдану жәбірленушінің қылмыстық процестегі рөлі мен белсенділігін арттыруға, оның бұзылған құқықтары мен бостандықтарын тез қалпына келтіруге жәрдемдеседі, сонымен бірге қылмысты жасаған, соңынан жәбірленушімен татуласу және зиянның есесін толтыру түрінде байқалатын оң тәртібімен танылған адамдарға адамгершілікпен қарауға бағытталған.

Қылмыс жасаған адамға және жәбірленушіге қылмыстық процесті жүргізуші орган Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 67 бабына сәйкес татуласу құқығын, негіздері мен тәртібін түсіндіруге міндетті.

-Татуласу рәсімі жасалған болса, іс одан әрі қай бағытта өрбиді?

-Татуласу жәбірленушінің қылмыс жасаған адамға қарсы қозғалған қылмыстық істі тоқтату туралы өтініші түрінде болады. Жәбірленушінің еркін білдіруі жазбаша арызбен рәсімделеді немесе алдын-ала тергеу барысында одан сұрақ  алу хаттамасында не сот отырысының хаттамасында көрсетіледі.

Сондай-ақ, жәбірленушінің арызы өз еркімен беріледі, ал жәбірленушінің кімнің болса да күштеуімен берген арызы қылмыс жасаған адамды қылмыстық жауапкершіліктен босату үшін негіз бола алмайды.

-Ал, татуласу орын алмаған жағдайда қандай әрекеттер жасалады?

-Тараптардың арасында зиянның көлемі туралы даудың болуы татуласпағандықты білдіреді және қылмыс жасаған адам бұл жағдайда Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 67 бабының негізінде қылмыстық жауапкершіліктен босатылуы мүмкін емес.

-Қылмыстық кодекстің 67 бабына сәйкес жауапкершіліктен босатылу қандай жағдайда орын алмақ?

Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 67 бабының 1 бөлігіне сәйкес кішігірім ауырлықтағы қылмыс жасаған адам мынадай негіздер жиынтығы болған жағдайда қылмыстық жауапкершіліктен босатылуға жатады: а) жасаған әрекеті онша ауыр емес қылмыстар санатына жатса;  б) қылмыс жасаған адам жәбірленушімен татуласса; в) қылмыс жасаған адам жәбірленушіге келтірген зиянның есесін толтырса.

Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 67 бабының 2 бөлігі бойынша орташа ауырлықтағы қылмысты жасаған адам, әкеп соққан қылмыс салдарына, сондай-ақ оның әрекеттерінде қылмыстардың бірнеше рет жасалғанына, жиынтығына немесе қайталанғанына қарамастан, мынадай негіздер болған жағдайда қылмыстық жауапкершіліктен босатылуы мүмкін: а) жасаған әрекеті орташа ауырлықтағы қылмыстар санатына жатса; б) қылмыс жасаған адам жәбірленушімен татуласса; в) қылмыс жасаған адам жәбірленушіге келтірген зиянның есесін толтырса.

Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 67 бабының үшінші бөлігі бойынша адамның өлімімен немесе денсаулығына ауыр зиян келтірумен байланысты емес ауыр қылмысты бірінші рет жасаған кәмелетке толмаған адам, егер ол жәбірленушімен татуласса және келтірген зиянның орнын толтырса, Қылмыстық кодексінің 82 бабында көзделген тәрбиелік ықпалы бар мәжбүрлеу шаралары қолданылып, қылмыстық жауапкершіліктен босатылуы мүмкін. ҚІЖК-нің 38 бабының бірінші бөлігіне сәйкес жоғарыда көрсетілген негіздер бойынша қылмыстық істі бұзуға тек соттың құқығы бар.

-Әңгімеңізге рахмет

Сұхбатты жүргізген Арайлым МИРАТҚЫЗЫ

 

 

 

Директор-редактордың блогы

 Көкпекті аудандық  

«Жұлдыз - Новая жизнь» 

 газетінің сайтына

қош келдіңіздер!

 Біздің заманымыз – күнделікті өмірімізге дәстүрлі, қарапайым іс-әрекеттерімізді жаңа әрі жетілдірілген түрімен алмастыра отырып енген жаңа технологиялар уақыты. Бүгінде ғаламтор өміріміздің белсенді бөлігіне, қарым-қатынас орнатудың ыңғайлы және заманауи үлгісіне айналып отыр. Соған сай, біздің газетіміз ашық пікір алмасуға әрдайым дайын. Сіздердің әр пікірлеріңізге қуана жауап береміз және редакция тарапына қойылған қандай сауалдарыңызды да жауапсыз қалдырмауға тырысамыз. Газет сайтынан ауданымыздың ең соңғы жаңалықтарымен таныс болумен қатар, көптеген жаңа және танымдық материалдарды таба аласыздар. Пікірлеріңіз бен тілек-ниеттеріңізді Facebook, Вконтакте әлеуметтік желілеріндегі парақшамызға жолдай аласыздар. Әріптестігіміз қызықты, жаңашыл әрі пайдалы болады деген үміттемін!

Құрметпен Көкпекті аудандық «Жұлдыз» - «Новая жизнь» газетінің директор-редакторы Д.Б.Дюсембаев. 

 

 

Күнтізбе

<< < Шілде 2024 > >>
Дс Сс Ср Бс Жм Сб Жс
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Қаралым санағы

HotLog

Біз әлеуметтік желідеміз